Handleiding voor het zenderen en vinden van een nest van de Aziatische geelpoot hoornaar

De gewone mobiele telefoon (zonder parabool) ontvangt radiogolven van de zender en informatie vanuit de cloud van andere ontvangers. Dit laatste wordt op het beeldscherm weergegeven met het zoekgebied op de achtergrond. Het bij de telefoon zelf binnenkomende signaal is onder “Tags” te zien waarbij een kleursignaal (van rood via regenboogkleuren tot groen). Je weet dat je in de buurt bent van de zender: bij rood is de zender verder weg en bij groen dichtbij, maar je hebt geen informatie over de richting. Bij circa 300 meter afstand is het maximaal alleen maar rood, op een tiental meters van de zender kan het driemaal groen zijn. Het kan zijn dat je de telefoon driemaal groen laat zien als je omhoog wijst naar een boom. Maar dan kan het nest nog wel in een boom 10 bomen naar rechts of links zitten (de richting van je telefoon is niet informatief).

Een XR handontvanger heeft een groter bereik dan de mobiele telefoon met parabool circa 1300 meter. Er zijn 2 standen bij de ”aan knop” (middenachter, bovenop) even ingedrukt houden). Langzaam groen knipperen linker lampje is de beginstand. Nog eenmaal indrukken aan knop levert snel groen knipperen. In deze stand zal de weergave op de ontvanger pas groter worden als je echt dicht bij de zender in de buurt bent. Bij een sterk signaal is het op hiermee makkelijker om de exacte locatie aan te wijzen. Oppassen bij 3x groene ledlampjes in de snel knipperende stand, want dan ben je op paar meter van het nest!!  Dat is binnen de geadviseerde 10 meter afstand van het nest.

Voor onderlinge communicatie met de Vespafinder app zet je in ‘instellingen’ de “repeater” op “aan” en bluetooth “aan”. Via online servers worden dan de gegevens van anderen in de
directe omgeving met je gedeeld.
Nadat de AH de zender heeft gekregen behoren de XR hand ontvangers en parabolen goed verspreid te worden over het potentiële zoekgebied. Dit wordt bepaald door waargenomen vliegrichting en de duur van heen en terugvliegen van de gemerkte hoornaar. Als de richting en tijdsmeting betrouwbaar zijn, dan klopt het zoekgebied van de ‘vespafinder’ app. Als er enige twijfel is, dan is het raadzaam om daar rekening mee te houden door de drie XR handontvangers te verspreiden op kruispunten buiten de grenzen van het vermeende zoekgebied: een handontvanger verder naar links buiten, een verder naar rechtsbuiten en een in het midden, net iets korter dan de beoogde afstand, zie figuur. De plaats van iedere XR-ontvanger wordt in de groep besproken en iedereen houdt zich aan die plaats voor de beginopstelling: de kruispunten van de benoemde straten. Met zijn allen bereik je dan de maximale effectiviteit.
Bij een langere vliegtijd zullen de onderlinge afstanden groter zijn. Om goede uitwisseling van informatie mogelijk te maken, is een van tevoren vol opgeladen telefoon en groepsgesprek bijvoorbeeld in ‘signaal’ of ‘whatsapp’ nuttig. Beide punten: plaats beginopstelling en gestart groepsgesprek worden met het alle leden van het zoekteam afgesproken voordat de AH met zender vrijgelaten wordt.

Als er een flat in de buurt staat, ga dan op enige afstand van de korte kant staan, zodat je signalen aan de ene én de andere lange kant van de flat kan opvangen. Ook een huizenrij van een paar verdiepingen hoog kan de ontvangst van radiogolven blokkeren.
Vervolgens kan de ontvanger een beetje in richting verschoven worden (rustig klein beetje naar links of rechts/ boven of onder) en paar seconden de ontvanger dan stilhouden.
Vervolgens gewoon kijken waar het sterkste signaal vandaan komt en dan in die richting lopen. Dit proces herhalen om de optimale signaalrichting van ontvangst te bepalen. Dat is ook de richting waar het signaal vandaan komt en gezenderde AH (en bij toegenomen temperatuur in het nest) zich bevindt.

Bij een nest hoog in de boom kan, als je je handen op schouderhoogte houdt, de XR-
ontvanger signalen detecteren van een top links, rechts, voor of achter je. Om een

gerichtere indruk te krijgen, is het nuttig om midden tussen 2 bomen te staan, de
handontvanger tegen je buik te houden richting een kruin en dan de signaalsterkte te
beoordelen. Vervolgens draai je 180 graden naar de andere kruin en bekijk je dan de
signaalsterkte. Bij een van de twee zal het signaal hoger zijn, bij de ander worden de

radiogolven iets gehinderd door je hoofd/rug met geringe afname van aantal brandende led- lampjes. Het nest zit dan waarschijnlijk in de kruin van de boom met hoogste signaal (vaak de hoogste van de twee bomen).

Als je met zijn allen het signaal verliest, kan de vespafinder app een beetje misleidend zijn.
Deze blijft dan het laatst opgevangen signaal /beeld presenteren. Daardoor kan je blijven denken bij een groen signaal dat je goed staat, maar ondertussen is de gezenderde hoornaar mogelijk over de daken verdwenen. Ook de temperatuur weergave wijzigt dan niet. Op een kluitje staan met de ontvangers lost dan niks op. Verspreiden kan daarentegen wel helpen.
Inmiddels is er in de vespafinder app op de telefoon ook de tijd te lezen, wanneer het laatste signaal gevonden is. Dat helpt met het interpreteren: op de actuele tijd gevonden signaal is zeer recent ingebouwd en informatief.
Als de tijd op het beeldscherm wordt ge-update, kan het ook een signaal van een
teamgenoot zijn, omdat dat de melding via een van de online Vespa app servers
binnenkomt. Het kan voorkomen dat een ongemerkte, maar wel van zender voorziene, hoornaar een andere kant op vliegt dan verwacht wordt op basis van eerdere vliegrichtingen van andere hoornaars. In de buurt op andere plaatsen rondfietsen/ rijden met actieve vespafinder, kan ook een signaal opleveren. Door op dat signaal op je mobiele telefoon te klikken kan je ook de info zien die bij die waarneming hoort. Dan kan de temperatuur daar bijvoorbeeld rond de 30 graden zijn en weet je dat daar het nest moet zitten, kennelijk op een andere plek dan
het verwachtte zoekgebied! Door in instellingen te “centreren op nieuwste marker” ‘aan’ te zetten, helpt het in zo’n geval het signaal op een andere afstand beter in beeld te krijgen. In de bebouwde kom kan het snel voorkomen dat het signaal verdwijnt. Een hoornaar op een andere manier merken is een optie, bijvoorbeeld met het plakken van een reepje glimmende folie. Met een verrekijker kan soms verbluffende makkelijk de vliegrichting op ruime afstand gevolgd worden over het dak/huizenrij. Dit reepje folie hoeft maar 1 cm te zijn, minder lang dan op instructievideo.

Als het nest gevonden is, kan een magneet op de lokpot ervoor zorgen dat de gezenderde AH daar op blijft vast zitten en gevangen kan worden met een jampotje. Trek het lont eventueel iets terug zodat het drink oppervlak klein word. Plaats de magneet hier dan pal naast. Een dag in de diepvries is voldoende, daarna zender eraf halen (AH doorknippen bij borststuk, niet de zender J). Als de hoornaar vast zit op de pot kun je ook de kop er al af knippen, ze kan toch geen kant op. Is ook iets beter voor de zender. Misschien is uitdrogen in potje (circa 2 -3dagen) minder schadelijk dan invriezen. De gebruikte zender kan wat nattigheid of condens opgevangen hebben. Om corrosie te voorkomen is het raadzaam om de zender een dag bij kamertemperatuur te laten drogen, alvorens de deksel op het zenderbuisje te doen. Als ze zender de hele winter ongebruikt vochtig in een afgesloten buisje zit, is de kans op corrosie vrij groot. Dit is dus te voorkomen!
Als de gezenderde AH nog in het nest zit bij verwijderen kan deze in de vriezer (-20) voor 2 dagen. In een afgesloten plastic bak zonder vriezer is, zijn de AH’s in het nest na een dag of drie ook dood. Daarna hoornaar met zender visueel opsporen of als het nog binnen 5 dagen na aanzetten van de zender is kan dat ook met behulp van een richt ontvanger gebeuren, zolang de batterij niet leeg is.